عکس از سفر ناصرالدین شاه (احتمالا مهر 1254 خورشیدی)

بازار چارسوق ، کتاب فروشی اخوان آمل

سید اسداله اخوان در سال 1286 در شهر آمل متولد شد همسر شادروان اخوان سلطان خانم خواهرزاده ی داعی الاسلام از مفاخر بنام، صاحب کتاب پنج جلدی فرهنگ نظام، موسس اولین روزنامه اسلامی در شهر آمل بوده است. سیداسداله با سلطان خانم دختر خاله و پسرخاله بودند و با هم ازدواج کردند. اخوان در سال 1320 نمایندگی و خبرنگاری روزنامه اطلاعات و هفته نامه فکاهی توفیق را به عهده داشت. هفته نامه فکاهی توفیق به صاحب امتیازی شادروان محمدعلی توفیق در صفحه روی جلد مجله خود که با طنز همراه بود می نوشت« شب جمعه دو چیز یادت نرود، دوم مجله توفیق» و در کنار مجله توفیق این طنز هم به چشم می خورد« مجله توفیق بعد از فروش پس گرفته می شود» توللی در سال 1341 ایام سربازی را در تهران تیپ 1 پهلوی، به عنوان سرباز وظیفه با توجه به سابقه خبرنگاری عنوان منشی سررشته داری انتخاب شد. روزی جهت کنجکاوی به همراه سرباز دیگر یک شماره مجله فکاهی توفیق شماره جدید را خریداری و به دفتر مجله برده و اظهار نمود می خواهم این شماره را پس بدهم. آقایی که بعداً متوجه شدم از طنز نویسان بنام ایران زنده یاد ابوالقاسم حالت بوده، با دست اشاره نمود، به آن اتاق مراجعه کنید. وقتی در را گشودم در مقابل خود تابلوی بزرگ نقاشی شده ای توجه ام را جلب، تنها انگشت شست را نشان می داد. یعنی… (کور خوندی)!!!

سید اسداله اخوان مدیر اولین کتابفروشی در بازار چارسوق آمل بیش از 30 سال رئیس هیئت کشتی آمل، و در تاسیس زورخانه با شادوران معادی همکاری داشتند. در سال 1364 دعوت حق را لبیک گفته و در آستانه مبارکه سیدحسن ولی نیاک لاریجان مدفون گردید. چندسالی نگذشت همسرش سلطان خانم، به دیار باقی شتافته و در کنار وی در آرامگاه خانوادگی آرام گرفت. یادآوری می گردد قبل از اولین کتابفروشی در آمل شخصی به نام کتابی، دستفروش کتاب، همه ساله چندماهی انواع کتابهای مذهبی از جمله قرآن کریم، مفاتیح الجنان، داستان های قدیمی از جمله حسین کرد شبستری، نجمای شیرازی، حافظ، شاهنامه فردوسی، گلستان و بوستان سعدی، یوسف و زلیخا، مولود نامه، توبه نامه و دهها کتاب دیگر را در پیشخوان مسجد جامع آمل به طور فصلی به فروش می رساند. اکثر مشتریان اینگونه کتابها، روستاییانی بودند که در شب نشینی ها در جمع همسایه ها و فامیل با صدای بلند مخاطبین خود را به وجد می آوردند. عکس نقاشی پرتره سیاه قلم سیداسداله اخوان کتابفروش آن زمان را زنده یاد علی خواجوی نقاش چیره دست و خوش نام، محبوب القلوب مردم شهر به ویژه دانش آموزان که از کتاب نقاشی وی بهره می بردند در تاریخ 25/7/1324 با سیاه قلم اثر ماندگار برای خانواده به جای گذاشت.

نگارنده در سن 15 سالگی شاگرد کتابفروشی اخوان شده بود، عکسی را که ملاحظه می کنید مربوط به سال 1338، 18سالگی توللی، در همان سالهای خبرنگاری روزنامه های پست تهران، ناهید، آیندگان، در نبود شادروان یوسف پیرزاد روزنامه اطلاعات، مجله تهران مصور، هفته نامه بازار رشت، هفته نامه اعتراف بابل و … بوده، سالهاست مدیر و صاحب امتیاز اولین چاپخانه به نام چاپ دانش آمل می باشد. همچنان در هفته نامه ها و سایت های خبری با توجه به اینکه متولد 25/7/1320 می باشد فعال و به آن افتخار می کند.

نامه ای را که ملاحظه می فرمایید تحت شماره 405 مورخه 25/5/1320 روزنامه فکاهی توفیق برای وصول طلب خود یادآوری بدهی شادوران اخوان به رشته تحریر درآمده. حتما بخوانید ارزش پولی 199 ریال را…

گرچه نامه ی دیگری مدیر روزنامه فکاهی توفیق برای شادروان اخوان به صورت طنز نوشته، متاسفانه در بایگانی ام پیدا نشد. متن نامه چنین بود: « اسداله اخوان، من به آمل تشریف آوردم. شما نبودید، 25 ریال بدهی مجله توفیق را هر چی زودتر فرستید… مدیر مجله فکاهی توفیق محمدعلی توفیق 10/11/1320»

با تشکر از آقای محمدعلی توللی

با تشکر از : محمد علی توللی پیشکسوت صنعت چاپ و روزنامه نگار